Glikozydy opis substancji organicznych, proces powstawania. występowanie oraz ich znaczeine

Glikozydy (zwane niekiedy heterozydami) to substancje organiczne stanowiące połączenia cukrów prostych (najczęściej glukozy, galaktozy, arabinozy, ksylozy i ramnozy) z różnymi związkami niecukrowymi (np. flawonami, antocyjanami, fenolami, kumarynami). Składają się więc zawsze z dwóch części - cukrowej zwanej glikonem i niecukrowej zwanej aglikonem.
Ponieważ w łączeniu glikonu z aglikonem uczestniczą różne pierwiastki możemy wyróżnić z tego punktu widzenia różne typy glikozydów:

  • O-glikozydy (łącz¬nikiem jest tlen),
  • C-glikozydy (łącznik stanowi tu węgiel),
  • S-glikozy-dy (łączenie przez siarkę),
  • N-glikozydy (z azotem jako łącznikiem).

Glikozydy wytwarzane są w procesie fotosyntezy, głównie w liściach, a powstają pod wpływem specyficznych enzymów, tzw. glikozydaz. Gromadzą się najczęściej w tkankach spichrzowych korzeni lub kłączy, w korze, nasionach i owocach. Są ciałami stałymi, krystalicznymi, w większości rozpuszczalnymi w wodzie, czasami nawet barwnymi (np. glikozydy flawonoidowe są żółte, a antocyjanowe - czerwone, fioletowe lub niebieskie). Nie należą do związków trwałych i pod wpływem specyficznych enzymów występujących w komórkach roślinnych i w naszym przewodzie pokarmowym następuje ich rozpad (tzw. hydroliza enzymatyczna) na części składowe. Rozpad równie łatwo zachodzi pod wpływem kwasów, a nawet środków utleniających.

Z medycznego punktu widzenia największe znaczenie mają glikozydy nasercowe (zwane niekiedy też kardenolidowymi, naparstnicowymi, digitaloidowymi, sterydowymi), które przyczyniają się do wzmocnienia mięśnia sercowego, a zawiera je na przykład naparst-nica (przede wszystkim wełnista i purpurowa), miłek wiosenny i konwalia majowa. Dla porządku trzeba wspomnieć, że odkrycie naparstnicy jako wspaniałego leku w chorobach serca zawdzięczamy angielskiemu lekarzowi Wiliamowi Witheringowi z Birmingham (1785 rok). (Ale uwaga - glikozydy naparstnicy są środkiem silnie działającym fizjologicznie i już w niewielkich dawkach mogą być trujące!)

Z innych glikozydów warto wymienić jeszcze antraglikozydy (znajdują się m.in. w aloesie, rzewieniu i kruszynie) stosowane w schorzeniach przewodu pokarmowego, przede wszystkim jako środki przeczyszczające; antocyjanowe (znajdujemy je w owocach np. czarnej porzeczki i borówki czernicy) - te wzmacniają włoskowate naczynia krwionośne, biorą udział w wielu reakcjach utleniania i redukcji, poprawiają wzrok; gorczyczne (zawiera je np. gorczyca czarna i nasturcja) - dezynfekują i powodują lepsze ukrwienie skóry; fenolowe (spotykane np. w mącznicy lekarskiej i pierwiosnku lekarskim) - to substancje o działaniu moczopędnym, dezynfekującym iprzeciwzapalnym. Do grupy glikozydów roślinnych zalicza się jeszcze glikozydy flawonoidowe (nieco bliżej przedstawię je pod hasłem „flawonoidy"), saponinowe, irydoidowe, cyjanogenne, alkaloidowe i inne.

Komentarze:

dodany: 13-Jan-2013

Kategoria: Tagi: antraglikozydy glikozydy enzym

Mapa Strony Subskrybuj RSS Polityka prywatności

Copyright © 2002 - 2017 Zioła na Zdrowo